Les moules monétaires en terre cuite du IIIe siècle : chronologie et géographie

J.-P. Callu αφιέρωσε αρκετές σελίδες στη διατριβή του (1969) στα καλούπια νομισμάτων από τερακότα της ρωμαϊκής περιόδου. Έκτοτε έχουν δημοσιευθεί πολλές σημαντικές ανακαλύψεις, χωρίς όμως να υπάρχει συζήτηση σχετικά με τη δόλια χρήση (πλαστά νομίσματα) έναντι της ανεκτής χρήσης (νομίσματα ανάγκης). Εκ των υστέρων αντιλαμβάνεται κανείς την κακή ποιότητα της τεκμηρίωσης κατά τους δύο τελευταίους αιώνες και το μικρό ποσοστό των ανακαλύψεων που είναι πραγματικά χρήσιμες. Περιοριζόμενο στα καλούπια του τρίτου αιώνα πριν από την τετραρχία, το άρθρο εστιάζει στα προβλήματα της χρονολόγησής τους: εξετάζει με τη σειρά του τα εργαλεία, το προϊόν και το πλαίσιο χρήσης και εγκατάλειψης. Ένας χάρτης που δείχνει τις αρχαίες διοικητικές διαιρέσεις ολοκληρώνει τη μελέτη. Φαινόμενο περιορισμένο χρονικά (ίσως κυρίως μετά το 260) και χωρικά (δυτικές επαρχίες), η χύτευση νομισμάτων, η οποία τεκμηριώνεται περισσότερο από τα εργαλεία παρά από τα προϊόντα, μπορεί να ευνοήθηκε από τη διχόνοια της Γαλατορωμαϊκής αυτοκρατορίας. Το άρθρο αυτό, που αποσκοπεί στο να προκαλέσει προβληματισμό, καταλήγει με μια πρόταση για ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δημιουργίας ενός κριτικού ευρετηρίου των ανακαλύψεων που τοποθετούνται στο αρχαιολογικό τους πλαίσιο.